جمال الدين محمد الخوانساري
170
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
تصديق استقامت عقل وفكر أو نكنند اعتماد بر عقل خود نمىتواند كرد ، بسيارست كه عقل كسى قاصرست يا ذهن أو كجست وأو خود نمىيابد پس چنين كسى اگر اعتماد بر عقل خود كند گمراه مىشود وبعد از اين كه صحت واستقامت عقل أو ظاهر شود باز بايد كه در مسائل مهمه أفكار خود را با علما مطارحه كند كه مبادا در آنها غلطى وخطائى شده باشد زيرا كه عقل صحيح وذهن درست نيز گاهى خطا وغلط ميكند پس در خصوص هر يك از مسائل غامضه بايد كه با علما گفتگو شود تا از مجموع أفكار ايشان حقّ در آن ظاهر گردد ، ودر بعضي نسخهها « بفعله » بجاى « بعقله » است وبنا بر اين ترجمه اينست كه « هر كه بىنياز شود بعمل وكار خود گمراه شود » ومراد اينست كه در اميد نجات ورستگارى اعتماد بعمل خود نمىتوان كرد ، زيرا كه آدمي هر چند كه سعى كند در أطاعت وفرمانبردارى حقّ تعالى واداى شكر نعمتهاى أو جلّ شأنه از عهدهء آن چنانكه بايد بر نمىتواند آمد وبسبب آنها مستحقّ بهشت وآلاء ونعماى آن نمىگردد بلكه چنانكه در أحاديث ديگر نيز وارد شده بايد كه با وجود حسن عمل اعتماد بر رحمت وفضل حقّ تعالى وحسن ظنّ باو باشد . 7819 من استبدّ برأيه زلّ . هر كه منفرد باشد برأي خود بلغزد ، مراد تحريص بر مشورت كردنست در مهمّات واين كه در آنها هر كه منفرد باشد برأي خود وهمين اعتماد بر آن كند ومشورت نكند نمىشود كه در پارهء از آنها نلغزد ودر زيان وخسران نيفتند ، وممكن است كه مراد شامل انفراد برأي در مسائل نيز باشد چنانكه در شرح فقرهء سابق مذكور شد . 7820 من أطاع اللّه جلّ أمره . هر كه فرمانبردارى كند خدا را بزرگ شود كار أو ، يعنى مرتبه وشأن أو در دنيا وآخرت .